Droge mond
Heel vaakWaarom het gebeurt
U ademt tijdens de slaap door de mond (de lucht onder druk ontsnapt langs de mond), of u gebruikt geen bevochtiger. Een neusmasker maakt het erger, omdat het de mond niet bedekt.
Oplossingen
- → De verwarmde bevochtiger van uw CPAP aanzetten of hoger zetten
- → Een kinband dragen om de mond gesloten te houden
- → Overstappen op een neus-mondmasker (dat bedekt de neus EN de mond)
- → Nagaan of het masker niet lekt
- → Een glas water drinken voor het slapengaan
Onthoud: Een droge mond is een van de meest voorkomende redenen waarom mensen met CPAP stoppen. Meld het aan uw dienstverlener: er bestaat bijna altijd een oplossing.
Aerofagie (gassen, opgeblazen gevoel, boeren)
VaakWaarom het gebeurt
De lucht onder druk wordt ingeslikt in plaats van ingeademd. Een te hoge druk, ademen door de mond of plat liggen werken dat in de hand. De lucht die zich in de maag ophoopt, geeft bij het ontwaken een opgeblazen gevoel, gassen en boeren.
Oplossingen
- → Uw arts raadplegen om de druk opnieuw te laten beoordelen (vaak te hoog)
- → Overstappen op een auto-CPAP (APAP), die de druk voortdurend aanpast
- → Het hoofdeinde van het bed lichtjes verhogen
- → De functie EPR of C-Flex aanzetten (minder druk bij het uitademen)
- → Geen zware maaltijd in de 2 uur voor het slapengaan
Onthoud: Aerofagie wijst er vaak op dat uw CPAP-druk niet goed is ingesteld. Een opvolging waarbij uw gegevens bekeken worden, is dan nodig.
Rode plekken, drukplekken en huidirritatie
VaakWaarom het gebeurt
Te veel druk van het masker op de huid van de neus, de wangen of het voorhoofd. Een te strak masker drukt de kleine bloedvaatjes dicht en laat rode plekken na, of zelfs wondjes als er niets aan gedaan wordt.
Oplossingen
- → De banden losser maken: het masker moet blijven zitten zonder te knellen (test: schuif een vinger onder de band)
- → Beschermlaagjes van stof of gel gebruiken (Gecko Nasal Pad, RemZzzs...)
- → Een ander type masker kiezen (neuskussentjes, neusmasker of neus-mondmasker, naargelang uw gezicht)
- → Een kussentje in een andere maat proberen (S/M/L)
- → 's Ochtends een verzachtende crème aanbrengen (aloë vera, calendula)
Onthoud: Een masker dat een uur na het ontwaken nog sporen nalaat, zit te strak. Los een lek nooit op door het masker strakker aan te trekken: kies dan beter een ander masker.
Allergie en huidreactie op het masker
Niet vaakWaarom het gebeurt
Een allergie voor de siliconen of de kunststoffen van het masker. Ze uit zich in rode plekken die blijven, jeuk, eczeem of netelroos waar het masker de huid raakt: dat is iets anders dan gewone drukplekken.
Oplossingen
- → Het masker elke dag wassen met lauw water en milde zeep (verwijdert resten en allergenen)
- → Beschermlaagjes van stof of gel tussen het masker en de huid gebruiken
- → Een masker in een ander materiaal proberen: een schuimkussentje (de AirTouch-reeks van ResMed) of een masker van stof
- → Een dermatoloog raadplegen om de allergie te bevestigen (plakproef)
- → De reactie melden aan uw dienstverlener, zodat die u een alternatief kan voorstellen
Onthoud: Een echte allergie voor siliconen is zeldzaam, maar ze bestaat. Helpt dagelijks wassen niet, meld het dan aan uw dienstverlener: er bestaan alternatieven.
Neusverstopping en een verstopte neus
VaakWaarom het gebeurt
De CPAP blaast de hele nacht een continue luchtstroom door de neus. Zonder voldoende bevochtiging droogt die stroom het slijmvlies uit, dat reageert door op te zwellen en meer slijm te maken: vandaar het gevoel van een verstopte neus bij het ontwaken.
Oplossingen
- → De verwarmde bevochtiger aanzetten of hoger zetten
- → Voor het slapengaan een zoutoplossing in de neus sprayen (Humer, Physiomer)
- → Nagaan of de slang niet aan koude blootgesteld is (condensatie)
- → Een verwarmde slang gebruiken (bijvoorbeeld de ClimateLineAir van ResMed) om condensatie in de slang te voorkomen
- → Bij allergische rinitis de onderliggende allergie behandelen
Onthoud: Een chronisch verstopte neus onder CPAP verdwijnt vaak met een goed ingestelde bevochtiger. Het is een van de meest voorkomende redenen waarom CPAP slecht verdragen wordt.
Neusbloedingen (epistaxis)
Niet vaakWaarom het gebeurt
Het neusslijmvlies droogt uit door de ingeblazen lucht, vooral in de winter of in een droge kamer (centrale verwarming). De kleine, fragiele bloedvaatjes van het neustussenschot kunnen gaan bloeden.
Oplossingen
- → Een verwarmde bevochtiger: dat is de belangrijkste oplossing
- → Voor het slapengaan een vochtinbrengende neusgel in de neusgaten aanbrengen (Nozoil, Sterimar gel)
- → Overdag voldoende water drinken
- → De slaapkamer bevochtigen (een luchtbevochtiger voor de kamer)
- → Blijven de bloedingen duren of zijn ze hevig: raadpleeg een NKO-arts
Onthoud: De bloedingen verdwijnen bijna altijd met een goed ingestelde bevochtiger. Laat dit symptoom niet aanslepen.
Luchtlekken (geïrriteerde ogen, bindvliesontsteking)
VaakWaarom het gebeurt
Lekken ter hoogte van de neus of de wangen blazen 's nachts lucht naar de ogen. Bij het ontwaken: rode, geïrriteerde, tranende ogen, of zelfs herhaalde bindvliesontstekingen.
Oplossingen
- → Het masker opnieuw afstellen: de banden anders leggen, niet noodzakelijk strakker aantrekken
- → Een andere maat van kussentje nemen (te klein = lekken aan de zijkanten)
- → Een versleten kussentje vervangen (om de 3 tot 6 maanden, naargelang de fabrikant)
- → Een masker met een andere vorm of van een ander type proberen (neuskussentjes of neusmasker)
- → Uw CPAP registreert hoeveel lucht er lekt: bekijk die gegevens samen met uw dienstverlener
Onthoud: Uw CPAP meet en registreert de lekkage. Een hoge lekkage maakt de behandeling minder doeltreffend, en uw dienstverlener kan ze op afstand bekijken. Let op: een deel van de lekkage is normaal en gewild (de ventilatieopeningen van het masker). Stop die nooit dicht.
De ventilatieopeningen van het masker begrijpen → FRMoeite met uitademen (tegendruk)
Vaak in het begin van de behandelingWaarom het gebeurt
De CPAP blaast continu lucht, ook terwijl u uitademt. Sommige patiënten voelen weerstand als ze uitademen, vooral bij een hoge druk of in het begin van de behandeling. Dat kan een gevoel van verstikking geven, of het gevoel dat u tegen de machine vecht.
Oplossingen
- → De functie EPR (ResMed) of C-Flex (Philips) aanzetten: de druk daalt bij het uitademen
- → Overstappen op auto-CPAP: de druk past zich aan en ligt gemiddeld vaak lager
- → De aanlooptijd (ramp) gebruiken: de druk begint laag en stijgt geleidelijk terwijl u in slaap valt
- → Voor het slapengaan een paar oefeningen doen waarbij u diep door de neus ademt
- → De arts raadplegen als het gevoel na 2 tot 3 weken blijft
Onthoud: Tegendruk bij het uitademen is in het begin normaal. Meestal verdwijnt hij na 1 tot 3 weken gewenning. Zo niet, dan maakt de instelling EPR of C-Flex een groot verschil.
Claustrofobie en angst voor het masker
Vaak in het begin van de behandelingWaarom het gebeurt
Het masker op het gezicht geeft een gevoel van opgesloten zijn of stikken, vooral bij angstige mensen. Dat kan leiden tot paniekerig wakker worden, of tot weigeren om het masker te dragen.
Oplossingen
- → Eerst overdag het masker dragen, zonder de machine, om eraan te wennen
- → Het minst omvangrijke masker kiezen (neuskussentjes)
- → Het masker met de machine aan een paar minuten dragen voor u gaat slapen
- → Ontspannen: traag en diep ademen terwijl u het masker opzet
- → Bij sterke angst: praat erover met uw arts (psychologische ondersteuning kan helpen)
Onthoud: Neuskussentjes (twee kleine dopjes in de neusgaten) worden door mensen met claustrofobie vaak beter verdragen: ze laten het zicht vrij en bedekken zo weinig mogelijk van het gezicht.
Acne en puistjes
Niet vaakWaarom het gebeurt
Het langdurige contact van het masker met de huid, de warmte en het vocht bevorderen bacteriën. Een slecht gereinigd masker verzamelt huidvet en bacteriën, die puistjes geven op de neus, de wangen of de kin.
Oplossingen
- → Het masker elke ochtend wassen met lauw water en milde zeep zonder parfum
- → Het gezicht reinigen voor u het masker opzet (nachtcrème, make-up)
- → Vette of olieachtige crèmes op het gezicht vermijden voor het slapengaan
- → Het kussentje van het masker om de 3 maanden vervangen
- → Op dagen dat wassen niet lukt, doekjes voor CPAP-maskers gebruiken
Onthoud: Een schoon masker betekent minder huidproblemen. Het kussentje elke dag reinigen is geen keuze, maar een must.
Geluid van de machine
Verschilt per modelWaarom het gebeurt
Moderne CPAP-toestellen zijn stil (25 tot 30 dB, stiller dan een koelkast). Maar luchtlekken aan het masker kunnen fluiten of blazen en de partner storen.
Oplossingen
- → De lekken aan het masker beperken (zie het deel over luchtlekken)
- → De slang achter het hoofd laten lopen, of een draaibare slang gebruiken
- → De machine op een geluiddempende ondergrond zetten (een dikke handdoek)
- → De partner oordopjes aanbieden
- → Maakt de machine zelf lawaai: laat ze nakijken door uw dienstverlener (een vuile filter?)
Onthoud: Het meeste geluid komt van het masker, niet van de machine. Wie de lekken oplost, lost meestal ook het geluid op.
Centrale apneus onder behandeling (complexe slaapapneu)
Niet vaak, vaak voorbijgaandWaarom het gebeurt
Bij sommige patiënten doet de CPAP de obstructieve apneus verdwijnen, maar verschijnen er centrale apneus (de hersenen sturen even geen signaal meer om te ademen). Men spreekt dan van centrale apneus die onder behandeling ontstaan, of van complexe slaapapneu. Ze zijn te zien in de gegevens van de CPAP.
Oplossingen
- → Opvolging van de CPAP-gegevens: resterende centrale apneus verschijnen in de rapporten
- → Vaak voorbijgaand: bij de meeste patiënten verdwijnen ze binnen enkele weken
- → Blijven ze: een raadpleging in het slaapcentrum voor een nieuwe beoordeling
- → Behandeling mogelijk met adaptieve servoventilatie (ASV)
- → Pas de instellingen niet zelf aan zonder medisch advies
Onthoud: Dit wordt vaak opgemerkt bij de opvolging op afstand. Stop de CPAP niet zonder medisch advies.
Blijft een bijwerking duren?
Uw medisch-technische dienstverlener is uw eerste aanspreekpunt. Binnen de RIZIV-overeenkomst zijn de opvolging en de aanpassingen inbegrepen: bel hem gerust, dat is zijn taak. Is het probleem medisch (een druk die opnieuw beoordeeld moet worden, resterende apneus), dan neemt uw slaapcentrum het over.
Bronnen
- Patil SP, et al. Treatment of Adult OSA With Positive Airway Pressure: AASM Clinical Practice Guideline. J Clin Sleep Med. 2019;15(2):335-343.
- Gottlieb DJ, Punjabi NM. Diagnosis and Management of Obstructive Sleep Apnea. JAMA. 2020;323(14):1389-1400.
- Jacobsen AR, et al. Determinants for Adherence to CPAP Therapy in OSA. PLoS One. 2017;12(12):e0189614.
- Patel SR, et al. Age and Sex Disparities in Adherence to CPAP. Chest. 2021;159(1):382-389.
