Wat is slaapapneu?
Kort gezegd: u slaapt, uw keel sluit zich en u stopt met ademen. Uw hersenen slaan alarm en wekken u heel even, zodat de luchtweg weer opengaat. En dan begint het opnieuw. 10, 30, soms 100 keer per nacht.
De medische naam is obstructief slaapapneu-hypopneusyndroom (OSAHS). Elke adempauze duurt minstens 10 seconden, gemiddeld 20 tot 25 seconden. Het ergste? ’s Morgens herinnert u zich er niets van.
Illustratie wordt hertekend
Anatomische vergelijking van twee zijdelingse doorsneden van de keelholte: links een open luchtweg bij normale ademhaling, rechts de typische afsluiting bij obstructieve slaapapneu, waarbij de tong naar achteren zakt en de lucht niet meer door kan
anatomie-voies-aeriennes-apnee-obstructive-nl · 1200×675px
Wat ik zie in het slaaplabo
De meeste patiënten die bij ons komen, komen niet voor “apneus”. Ze komen omdat ze uitgeput zijn, omdat ze zich op het werk niet meer kunnen concentreren, of omdat hun partner het snurken niet meer verdraagt. Het verband met hun slaap leggen ze niet meteen.
De verschillende soorten slaapapneu
Obstructieve apneu
Tijdens de slaap verslappen de keelspieren en sluiten ze de luchtweg af. U blijft proberen te ademen, maar er komt geen lucht meer door.
Centrale apneu
De hersenen sturen niet de juiste signalen naar de ademhalingsspieren. De luchtweg is vrij, maar de poging om te ademen blijft uit.
Gemengde apneu
Begint als een centrale apneu en krijgt daarna een obstructief deel. Zeldzamer en moeilijker te behandelen.
Deze gids gaat vooral over obstructieve slaapapneu (OSAHS), die het overgrote deel van de gediagnosticeerde gevallen uitmaakt.
Slaapapneu in België
Slaapapneu treft een aanzienlijk deel van de Belgische bevolking, maar wordt nog vaak niet herkend. De cijfers spreken voor zich:
10-17%
van de mannen van 30 tot 70 jaar (matige tot ernstige apneu)
188 500
Belgen in 2024 behandeld met tussenkomst van het RIZIV
+77%
meer patiënten in behandeling in 6 jaar (2018 tot 2024)
80%
van de gevallen nog niet gediagnosticeerd
In 2024 kregen meer dan 188.500 Belgen via de ziekteverzekering een behandeling voor obstructief slaapapneusyndroom. Dat is 77% meer dan in 2018 (bron: RIZIV, juni 2025). Toch hebben veel meer mensen het. In de referentiestudie uit Wisconsin heeft 10 tot 17% van de mannen en 3 tot 9% van de vrouwen van 30 tot 70 jaar matige tot ernstige slaapapneu (Peppard, 2013). Een cijfer voor België alleen bestaat niet.
In België krijgt u toegang tot de RIZIV-overeenkomst voor CPAP-behandeling via de longartsen en de erkende slaapcentra. De CPAP-overeenkomst begrijpen →
Oorzaken en risicofactoren
Slaapapneu ontstaat door een combinatie van anatomische, fysiologische en gedragsfactoren. Aan sommige kunt u niets veranderen, andere kunt u verbeteren.
Anatomisch
- • Smalle of terugwijkende kaak
- • Vergrote amandelen
- • Grote tong
- • Korte, brede hals
- • Scheef neustussenschot
Gedrag
- • Overgewicht en obesitas
- • Alcohol drinken
- • Kalmeermiddelen of slaappillen nemen
- • Roken
- • Op de rug slapen
Fysiologisch
- • Minder spierspanning in de luchtwegen
- • Chronische ontsteking
- • Chronisch verstopte neus
- • Gastro-oesofageale reflux
Niet te veranderen
- • Leeftijd (ouder dan 50)
- • Man zijn
- • Menopauze bij vrouwen
- • Erfelijkheid en bouw van het gezicht
Gevolgen voor de gezondheid
Onbehandelde slaapapneu is meer dan een ongemak. Ze heeft ernstige gevolgen voor uw gezondheid, op korte en op lange termijn.
Hart en bloedvaten
HoogHoge bloeddruk (50% van de patiënten met apneu), voorkamerfibrillatie (dubbel zo groot risico bij ernstige apneu), hartfalen, hartinfarct, beroerte. Van de patiënten bij wie hoge bloeddruk niet reageert op medicatie, heeft 60 tot 90% onbehandelde slaapapneu.
Cognitieve problemen
MatigMoeite met concentreren en onthouden, stemmingsproblemen, prikkelbaarheid, meer kans op depressie.
Diabetes en stofwisseling
MatigErgere insulineresistentie, meer kans op diabetes type 2, gewichtstoename door een hormonale ontregeling.
Ongevallen en slaperigheid
RisicoDoor de slaperigheid overdag die apneu veroorzaakt, is de kans op een verkeersongeval 2 tot 3 keer groter. Voor beroepschauffeurs heeft dat ook wettelijke gevolgen.
Wist u dat?
Slaapapneu en het hart: een onderschat verband
50 %
van de patiënten met hartfalen heeft ook slaapapneu
×2
meer risico op voorkamerfibrillatie bij ernstige apneu
60-90 %
van de patiënten met hoge bloeddruk die niet reageert op medicatie, heeft onbehandelde obstructieve apneu
×2
meer risico op kransslagaderziekte en hart- en vaatproblemen
Cardiologen spelen een sleutelrol bij het opsporen van slaapapneu. Hebt u hoge bloeddruk die niet reageert op medicatie, voorkamerfibrillatie of hartfalen? Vraag uw cardioloog dan om uw risico op apneu in te schatten: daar is hij voor opgeleid.
Met een pacemaker van Boston Scientific
Sommige pacemakers en defibrillatoren van Boston Scientific hebben de ApneaScan™-technologie. Die analyseert tijdens de slaap de bewegingen van de borstkas om apneus op te sporen. Hebt u een recent toestel van Boston Scientific, dan kan uw cardioloog die gegevens bekijken bij uw controle. Zo is er een extra middel om onopgemerkte slaapapneu op te sporen bij hartpatiënten.
Bronnen: Belgische Cardiologische Liga, Fédération Française de Cardiologie, Ottawa Heart Institute, MSD Manuals.
De AHI eenvoudig uitgelegd
Illustratie wordt hertekend
Infografiek over de cyclus van slaapapneu in 4 stappen: normale ademhaling, afsluiting van de luchtweg, daling van het zuurstofgehalte, kort ontwaken van de hersenen. Die cyclus kan zich 10 tot meer dan 50 keer per uur herhalen.
cycle-apnee-sommeil-4-etapes-nl · 1200×675px
De AHI (apneu-hypopneu-index) telt het aantal apneus en hypopneus per uur slaap. Het is het belangrijkste criterium om apneu vast te stellen en de ernst ervan te bepalen.
< 5
Normaal
Geen apneu
5 tot 15
Licht
Lichte apneu
15 tot 30
Matig
Behandeling aanbevolen
> 30
Ernstig
Dringend behandelen
* In België vraagt de RIZIV-overeenkomst voor CPAP vanaf 16 jaar een OAHI ≥ 15: minstens 15 obstructieve apneus of hypopneus per uur, gemeten met polysomnografie. Uw arts zegt u wat in uw situatie geldt.
Hoe wordt slaapapneu vastgesteld?
De diagnose steunt op een slaaponderzoek, in een centrum of thuis. In België zijn er twee belangrijke onderzoeken die de AHI meten: de polygrafie (thuis) en de polysomnografie (in een slaapcentrum).
