Deze informatie vervangt het advies van uw arts niet.
60 tot 90 %
Resistente hypertensie
van de patiënten bij wie de bloeddruk niet reageert op de behandeling, heeft slaapapneu
Nr. 1
Secundaire oorzaak
van resistente hypertensie, vóór hormonale oorzaken en nieroorzaken
×2 tot ×3
Risico
op hoge bloeddruk vier jaar later, bij een AHI boven 5 (de Wisconsin-studie)
Hoe slaapapneu de bloeddruk doet stijgen

Wat er bij elke apneu gebeurt
Bij elke apneu stopt de ademhaling, soms 30 seconden of langer, en daalt het zuurstofgehalte in het bloed. Het lichaam reageert zoals op een alarm: het sympathische zenuwstelsel, het stresssysteem, komt in actie, en een kort ontwaken zet de ademhaling weer op gang.
Apneu en zuurstoftekort
De keel sluit zich, de ademhaling stopt. Bij ernstige apneus kan de zuurstofsaturatie (SpO₂) onder 90 % zakken.
Het stresssysteem slaat op hol
Het zuurstoftekort activeert het sympathische zenuwstelsel, het stresssysteem. Hoe dieper de desaturatie, hoe sterker de reactie.
De bloedvaten vernauwen, de bloeddruk stijgt
De bloedvaten trekken samen en het hart klopt sneller: de bloeddruk schiet omhoog, zolang het korte ontwaken duurt.
De verhoging blijft ook overdag
Dit mechanisme herhaalt zich tientallen, soms honderden keren per nacht. Zo draagt het bij tot een hoge bloeddruk die ook overdag aanhoudt.
Waarom de bloeddruk 's nachts niet daalt
Normaal daalt de bloeddruk tijdens de slaap met minstens 10 %: dat heet het dipping-profiel.
Bij mensen met slaapapneu houden de herhaalde korte ontwakingen het stresssysteem de hele nacht actief. De bloeddruk daalt weinig of helemaal niet: dat heet het non-dipping-profiel. De Europese richtlijnen van 2024 noemen het als een van de signalen die aan slaapapneu moeten doen denken, zeker bij obesitas.
Resistente hypertensie: denk aan slaapapneu
Men spreekt van resistente hypertensie wanneer de bloeddruk te hoog blijft ondanks drie geneesmiddelen in de maximaal verdragen dosis, waaronder een plaspil (diureticum), en wanneer metingen buiten de artsenpraktijk dat bevestigen (thuis of over 24 uur). Slaapapneu wordt gevonden bij 60 tot 90 % van die patiënten. In die groep is het de meest voorkomende secundaire oorzaak.
Cijfers en studies
Wat de studies tonen
- De Wisconsin-studie (Peppard et al., NEJM 2000): 709 volwassenen werden vier jaar gevolgd. Hoe hoger de AHI bij de start, hoe groter het risico om daarna hoge bloeddruk te krijgen. Dat risico was ongeveer twee keer zo hoog bij een AHI van 5 tot 15, en bijna drie keer zo hoog boven 15, rekening houdend met gewicht, halsomtrek, leeftijd, alcohol en roken.
- Meta-analyses over CPAP: gemiddeld verlaagt CPAP de systolische bloeddruk met 2 tot 3 mmHg (−2,6 mmHg in 28 studies, Montesi 2012). De daling is duidelijk groter wanneer de hoge bloeddruk niet onder controle is: ongeveer −7 mmHg (Bakker 2014).
- Waarom een paar mmHg tellen: met geneesmiddelen verlaagt een daling van de systolische bloeddruk met 5 mmHg het risico op een ernstig cardiovasculair voorval met ongeveer 10 % (48 studies, Lancet 2021). Voor CPAP toonde de grote SAVE-studie (NEJM 2016) daarentegen niet minder hartinfarcten of beroertes bij patiënten die al een ziekte van het hart of van de bloedvaten in de hersenen hadden, en die CPAP gemiddeld 3,3 uur per nacht gebruikten.
- Resistente hypertensie: in de HIPARCO-studie (JAMA 2013, 194 patiënten die gemiddeld 3,8 geneesmiddelen namen) verlaagden 12 weken CPAP de gemiddelde bloeddruk over 24 uur met 3,1 mmHg meer dan in de controlegroep. Bij patiënten die CPAP minstens 4 uur per nacht gebruikten, daalde de systolische bloeddruk 's nachts met 7,1 mmHg. Bij meer patiënten kwam ook de normale nachtelijke daling van de bloeddruk terug (36 % tegenover 22 %).
60 tot 90 %
van de mensen met resistente hypertensie
heeft ook slaapapneu (AHA 2018, ESC 2024).
2 tot 3 mmHg
gemiddelde daling van de systolische bloeddruk met CPAP
Meer wanneer de hoge bloeddruk niet onder controle is en CPAP goed gebruikt wordt.
Wat kan CPAP doen voor mijn bloeddruk?
Realistische verwachtingen
CPAP vervangt uw bloeddrukverlagende geneesmiddelen niet. Ze werken op een andere manier en vullen elkaar aan. Stop nooit zelf met uw geneesmiddelen en verlaag ze nooit op eigen houtje, ook niet als u zich na een paar weken CPAP beter voelt.
Daalt uw bloeddruk met de behandeling, dan beslist uw arts of uw geneesmiddelen aangepast moeten worden.
Wat de studies tonen:
- Een bescheiden daling van de bloeddruk: gemiddeld 2 tot 3 mmHg op de systolische waarde
- Een duidelijkere daling wanneer de hoge bloeddruk niet onder controle is, of niet reageert op de behandeling
- Vaker opnieuw een normale nachtelijke daling van de bloeddruk (HIPARCO-studie, na 12 weken)
- Tot nu toe geen bewijs dat CPAP hartinfarcten of beroertes voorkomt (SAVE-studie). CPAP verbetert wel de slaperigheid en de levenskwaliteit
Het gebruik: de sleutel tot het effect
Hoe langer u CPAP elke nacht gebruikt, hoe meer de bloeddruk daalt. In de HIPARCO-studie nam de daling toe met het aantal uren gebruik, en ze was duidelijker boven 4 uur per nacht.
Gemiddeld 4 uur per nacht: dat is ook de drempel die de CPAP-overeenkomst van het RIZIV vastlegt voor de terugbetaling in België.
Resistente hypertensie: vraag een slaaponderzoek
Neemt u drie of meer geneesmiddelen en blijft uw bloeddruk te hoog?
Is uw bloeddruk niet onder controle ondanks drie geneesmiddelen in de maximaal verdragen dosis, waaronder een plaspil (diureticum), dan valt u onder de definitie van resistente hypertensie. De Europese richtlijnen van 2024 (ESC) vragen dan om bij al die patiënten aan slaapapneu te denken.
Bespreek het met uw arts of uw cardioloog. Die kan u doorverwijzen voor een slaaponderzoek: een polygrafie of een polysomnografie, het referentieonderzoek.
Hoe de diagnose verloopt →Signalen die uw arts alert moeten maken
Slaapapneu en diabetes type 2 →
Nog een vaak voorkomend verband: insulineresistentie en HbA1c
Slaapapneu en autorijden →
Rijgeschiktheid, stappen en sancties
De behandelingen van slaapapneu
CPAP, kaakbeugel, chirurgie: de mogelijkheden en hun terugbetaling
De CPAP-overeenkomst van het RIZIV
Voorwaarden, kosten en stappen voor de terugbetaling
Bronnen
- Peppard PE, et al. Prospective Study of the Association Between Sleep-Disordered Breathing and Hypertension. N Engl J Med. 2000;342(19):1378-1384.
- Montesi SB, et al. The Effect of Continuous Positive Airway Pressure Treatment on Blood Pressure: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. J Clin Sleep Med. 2012;8(5):587-596.
- Bakker JP, et al. Blood Pressure Improvement With Continuous Positive Airway Pressure Is Independent of Obstructive Sleep Apnea Severity. J Clin Sleep Med. 2014;10(4):365-369.
- Martínez-García MA, et al. Effect of CPAP on Blood Pressure in Patients With Obstructive Sleep Apnea and Resistant Hypertension: The HIPARCO Randomized Clinical Trial. JAMA. 2013;310(22):2407-2415.
- McEvoy RD, et al. CPAP for Prevention of Cardiovascular Events in Obstructive Sleep Apnea (SAVE). N Engl J Med. 2016;375(10):919-931.
- Blood Pressure Lowering Treatment Trialists' Collaboration. Pharmacological Blood Pressure Lowering for Primary and Secondary Prevention of Cardiovascular Disease Across Different Levels of Blood Pressure. Lancet. 2021;397(10285):1625-1636.
- Pedrosa RP, et al. Obstructive Sleep Apnea: The Most Common Secondary Cause of Hypertension Associated With Resistant Hypertension. Hypertension. 2011;58(5):811-817.
- Carey RM, et al. Resistant Hypertension: Detection, Evaluation, and Management. A Scientific Statement From the AHA. Hypertension. 2018;72(5):e53-e90.
- Yeghiazarians Y, et al. Obstructive Sleep Apnea and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the AHA. Circulation. 2021;144(3):e56-e67.
- Cowie MR, et al. Sleep Disordered Breathing and Cardiovascular Disease. J Am Coll Cardiol. 2021;78(6):608-624.
- McEvoy JW, et al. 2024 ESC Guidelines for the Management of Elevated Blood Pressure and Hypertension. Eur Heart J. 2024;45(38):3912-4018.